Văn Hóa Quy Nhơn Nhiều người đến Quy Nhơn chỉ vì biển, rồi rời đi mà không biết vùng đất này còn mang trong mình ba tầng văn hóa chồng lên nhau: dấu tích vương quốc Chămpa cổ, tinh thần thượng võ từ phong trào Tây Sơn, và một loại hình nghệ thuật dân gian vừa được UNESCO công nhận là di sản thế giới.
Hiểu những thứ này không bắt buộc để tận hưởng một chuyến đi biển, nhưng nó biến chuyến đi từ “chụp ảnh sống ảo” thành một lần thực sự hiểu nơi mình đang đứng.
Văn Hóa Quy Nhơn Đất Võ Bình Định
Câu nói “ai về Bình Định mà coi, con gái Bình Định cầm roi đi quyền” không phải chỉ là câu ca dao truyền miệng. Bình Định là một trong những cái nôi lớn nhất của võ cổ truyền Việt Nam, gắn liền với phong trào Tây Sơn cuối thế kỷ 18 – nơi ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ dấy binh khởi nghĩa, sau này Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế Quang Trung.
Võ Tây Sơn không chỉ là kỹ thuật chiến đấu mà còn gắn với đời sống nông thôn – nhiều bài quyền mô phỏng động tác lao động, dùng cả nông cụ như roi, siêu đao làm binh khí. Đến nay, nhiều làng ở Bình Định vẫn duy trì các lò võ truyền thống, dạy con em từ nhỏ như một phần giáo dục gia đình chứ không chỉ để biểu diễn cho khách du lịch.
Bảo tàng Quang Trung ở huyện Tây Sơn là nơi dễ tiếp cận nhất để tìm hiểu giai đoạn này – trưng bày hiện vật về khởi nghĩa Tây Sơn, và có màn biểu diễn võ thuật, trống trận vào một số khung giờ cố định trong ngày.
Di Sản Chăm Còn Sót Lại
Trước khi là đất Việt, vùng Quy Nhơn – Bình Định từng là kinh đô Vijaya của vương quốc Chămpa trong nhiều thế kỷ. Dấu tích để lại là hệ thống tháp Chăm dày đặc nhất Việt Nam – Bình Định hiện có khoảng 8 cụm tháp còn tồn tại, nhiều hơn bất kỳ tỉnh nào khác.
Tháp Đôi nằm ngay trong nội thành Quy Nhơn là cụm dễ tiếp cận nhất, xây thế kỷ 12-13, các họa tiết chạm khắc trên tháp vẫn quan sát được khá rõ dù đã hơn 800 năm. Tháp Bánh Ít nằm trên đồi nhìn xuống sông Kôn, là một trong những cụm tháp còn nguyên vẹn nhất, thường xuất hiện trên các ấn phẩm du lịch vì hình dáng đặc trưng dễ nhận ra từ xa.
Kiến trúc tháp Chăm dùng kỹ thuật xây gạch không mạch vữa mà đến nay các nhà nghiên cứu vẫn chưa có lời giải thích thống nhất hoàn toàn – gạch được ghép khít đến mức khó tìm thấy đường nối, một phần lý do khiến các tháp tồn tại qua nhiều thế kỷ dù trải qua chiến tranh và thời tiết khắc nghiệt.
Văn Hóa Quy Nhơn Nghệ Thuật Bài Chòi
Năm 2017, Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam – trải dài qua các tỉnh từ Quảng Bình đến Khánh Hòa, trong đó có Bình Định – được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Bài Chòi vừa là trò chơi dân gian vừa là một loại hình sân khấu kể chuyện bằng thơ, hò, vè. Người hô bài (gọi là “hiệu”) vừa xướng tên các quân bài vừa ứng tác lời hò dí dỏm, châm biếm hoặc kể chuyện đời sống, khán giả tham gia trò chơi nhưng cũng thưởng thức nghệ thuật ứng khẩu ngay tại chỗ.
Vào các dịp lễ, Tết, một số khu vực ở Quy Nhơn và các huyện lân cận vẫn tổ chức hô Bài Chòi ngoài trời, thu hút cả người lớn tuổi lẫn khách du lịch tò mò muốn xem một loại hình nghệ thuật gần như chỉ còn tồn tại ở miền Trung Việt Nam.
Văn Hóa Quy Nhơn Lễ Hội Đống Đa – Tây Sơn
Diễn ra vào mùng 4-5 Tết âm lịch hàng năm tại Bảo tàng Quang Trung, huyện Tây Sơn, đây là lễ hội lớn nhất gắn với lịch sử vùng đất này – kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa năm 1789 của vua Quang Trung.
Lễ hội có phần lễ trang trọng và phần hội sôi động với biểu diễn võ Tây Sơn, trống trận Tây Sơn – loại hình nghệ thuật trình diễn kết hợp đánh trống và múa võ, tái hiện không khí quân đội thời xưa. Nếu chuyến đi của bạn trùng vào dịp này, đây là cơ hội hiếm để thấy văn hóa Bình Định sống động chứ không chỉ qua hiện vật trong bảo tàng.
Văn Hóa Quy Nhơn Vùng Đất Của Thơ Ca
Ít ai biết Bình Định còn là quê hương hoặc nơi gắn bó của nhiều nhà thơ lớn trong phong trào Thơ Mới Việt Nam – Xuân Diệu sinh ra ở Tuy Phước, Chế Lan Viên và Yến Lan cũng là người Bình Định, còn Hàn Mặc Tử dù quê Quảng Bình nhưng gắn bó những năm cuối đời và an nghỉ tại Ghềnh Ráng, Quy Nhơn.
Đây là lý do vì sao nhiều con đường, địa danh ở Quy Nhơn mang tên các nhà thơ này – đường Xuân Diệu chạy dọc biển thành phố, và mộ Hàn Mặc Tử trên đồi Thi Nhân ở Ghềnh Ráng trở thành điểm nhiều người ghé thăm không chỉ vì cảnh đẹp mà vì muốn tưởng nhớ một trong những nhà thơ tài hoa bậc nhất của văn học Việt Nam hiện đại.
Văn Hóa Quy Nhơn Làng Nghề Truyền Thống
Ngoài di sản lớn, Bình Định còn giữ được nhiều làng nghề truyền thống ít được nhắc đến trên các tour phổ thông. Làng rượu Bàu Đá ở An Nhơn nấu rượu bằng nguồn nước giếng riêng của làng, công thức truyền qua nhiều thế hệ. Làng bún song thằn An Thái làm bún từ đậu xanh nguyên chất, từng là món tiến vua. Một số làng ven biển vẫn giữ nghề đan lưới, đóng thuyền thúng truyền thống – nhất là ở khu vực gần Cù Lao Xanh và Nhơn Hải.
Văn Hóa Quy Nhơn Trải Nghiệm Văn Hóa Trong Tour
Với các gói tour dài ngày (4-5 ngày) của Soulful Quy Nhơn, lịch trình thường có thêm cụm Tây Sơn – Bảo tàng Quang Trung, Tháp Bánh Ít – để khách không chỉ tắm biển mà còn hiểu thêm về lịch sử, văn hóa vùng đất này. Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về võ cổ truyền hoặc Bài Chòi, nên báo trước với hướng dẫn viên để sắp xếp ghé đúng thời điểm có biểu diễn, vì các hoạt động này không diễn ra liên tục mỗi ngày.
Liên Hệ
Soulful Quy Nhơn tư vấn miễn phí lịch trình kết hợp tham quan văn hóa và nghỉ dưỡng biển, phù hợp với thời gian bạn có. Liên hệ +84 353 271 622 để được hỗ trợ.
